कृष्ण न्यौपाने / धानको गबाराे ( rice stem borer)
के हो त गाबारो?
किसानपिच्छे यस्लाइ फरक फरक नामले चिनिन्छ । कसैले पुतली भन्छन् भने कसैले लाब्रे कीरा!
गबारो कीरा धान खेत मा पाइने पुतलीको हो लार्वा स्टेज हो जसले धानको ढाठ र पात चपाएर खेतिम ठूलो क्षती पुर्याउँछ ।
धानखेतमा कलिलो अवस्थादेखि फूल फुल्ने अवस्थासम्म क्षति गर्ने गबरो विभिन्न रंगमा भेटिन्छन् । कलिलो अवस्थामा गुभाहरु मरेको र फूल फुल्ने अवस्थामा दूध नभरिएका भुसमात्र भएको सेता बाला देखिन्छन। वयस्क पुतलीले धानको पातमा फुल पार्दछ र फुलबाट ४–५ दिनमा मसिना लार्भाहरु निस्कन्छन् । लाभ्रेहरु सुरुमा पातमा यताउती घुमेर हरियो भाग खान्छन् र पछि डाँठमा प्वाल पारी भित्र पसेर विरुवाको कलिलो भाग खान्छन्। लार्भा हरु गुवो भित्र पसी मुख्य गुवाे खाएपछी धान पहेंलो भएर मर्छ। जसलाई “dead heart” भनिन्छ।
व्यवस्थापन : धानको पातको टुप्पोमा फूल हुने हुँदा बिहानीपख बोटको निरिक्षण गर्ने, फूल नष्ट गर्ने । प्रकाश पासोको माध्यमबाट वयस्क पुतलीलाई आकर्षण गर्ने । धानको बिरुवाको सतह नजिकै फूलहरू हुने हुँदा खेतमा पानीको मात्रा बढाउने। समय समयमा गुभा भिज्ने गरी पानी छोड्ने ।
जैबिक विधि:
निमजन्य विषादी एजाडिराक्टिन ०.०३ % इ.सी. ३-५ मिलिलिटर प्रति लिटर पानीका दरले घोलेर स्प्रे गर्ने । माकुरा, लामो सिंगे फट्याङ्ग्रा जस्ता मित्र जीवहरुको संरक्षण गर्ने ।
रासायनिक बिधि :
इमाम्याक्टिन बेन्जोइड ५%, प्रती १६ लि. ट्यान्किमा पानीमा मिसाइ बिहानिपख स्प्रे गर्ने ।
क्लोरोपाइरिफस ५०% + साइपरमेथ्रिन ५% इ.सि. २ मिलिलिटर प्रति लिटर पानीको घोल बनाई स्प्रे गर्ने।
क्लोरान्ट्रनिलिप्रोल ०.४ % जी. ५०० ग्राम प्रति रोपनीका दरले खेतमा छिपछिपे पानी जमाएर छर्ने। विषादी छरेपछि कम्तिमा ४-५ दिनसम्म खेतवाट पानी बगेर जान दिनु हुदैन वा
क्लोरान्ट्रानिलिप्रोल १८.५ % एस.सि) १ मिलिलिटर ३ लिटर पानीमा मिसाई छर्ने।
