जमुना न्युरे,सुखड / कैलाली जिल्लाको घोडाघोडी नगरपालिकामा स्थानीय निर्वाचन भएर नयाँ जनप्रतिनिधि आएको डेढ बर्ष बितिसक्दा पनि गठन हुन सकेन । बृहत घोडाघोडी ताल तथा पर्यटन बिकास बोर्डको कार्यसमिति चयन हुन सकेको छैन । घोडाघोडी नगरपालिकामा निवर्तमान नगर प्रमुख ममता प्रसाद चौधरीले पर्यटनको माध्यम बाट घोडाघोडी नगरपालिका समृद्ध बनाउनका लागि बृहत घोडाघोडी ताल तथा पर्यटन बिकास बोर्ड गठन गरेका थिए ।
स्थानीय निर्वाचन बाट निर्वाचित भयर आयका नगरप्रमुख खडक बहादुर रावतले डेढ बर्ष बितिसक्दा पनि बृहत घोडाघोडी पर्यटन बोर्डको समिति चयन गरेका छैन , नौ जनाको कार्यसमितिमा नगरप्रमुख पदेन अध्यक्ष रहने कार्यकारी उपाध्यक्ष चै नगरप्रमुखले नियुक्ति गर्ने रहेको छ।
घोडाघोडी नगरपालिकामा धेरै ताल तलैया रहेका छन् , बिश्व रामासार सुचिमा सुचिकृत भएको सुदूरपश्चिम प्रदेश सरकारले नेपालको पहिलो चरा अभयारण्य क्षेत्र ( बर्ड सेन्चुरी ) घोषणा २०७८ /११/२७ गते समेत गरेको छ ।
घोडाघोडी तालमा पर्यटन तथा जैबिक बिबिधतामा काम गर्ने संघ सस्थाहरुले पर्यटन बोर्ड गठन नगर्दा
घोडाघोडी ताल क्षेत्रमा कुनै काम पनि भएको देखिदैन ।
उपाध्यक्षको सिफारिसमा ३ जना सदस्य अध्यक्षले मनोनीत गर्ने र वडा न १,४ र ८ को वडाअध्यक्ष पदेन सदस्य रहने र डिभिजन वन कार्यलय पहलमानपुरको सिफारिस गरेको अधिकृत सदस्य रहने गरि ९ सदस्य कार्यसमिति रहने ब्यबस्था रहेको छ ।
यता सो विषयमा नगर प्रमुख खडक बहादुर रावतले बृहत घोडाघोडी ताल तथा पर्यटन बिकास बोर्ड अहिले गठन गर्न अनिवार्य छैन घोडाघोडिमा सरचना निर्माण गरिदै छ ,शौचालय निर्माणको काम सकिदैछ बताए । घोडाघोडी ताल तथा साहयक तालहरुमा पर्यटन तथा सरक्षणका कुनै कार्यक्रम गरेको छैन ।
जैबिकता विविधता सरक्षण , सम्बर्द्धन र सदुपयोग सहित घोडाघोडी नगरपालिकालाई एउटा मुख्य दिगो पर्यटकिय गन्तव्यको रूपमा बिकास एवं रुपान्तरण गरि पुर्ण समृद्धि तथा आर्थिक बिकासको मुल आधार स्थापना गर्ने भन्ने दीर्घकालीन सोच र अर्थपूर्ण अनुभव ज्ञान सीप शौहार्दपुण प्रयोग गर्दै घोडाघोडी र बसन्ता जैविकमार्ग सरक्षण भन्ने मुल उदेश्यका साथ अघिल्लो समितिले लाखौं रुपैया खर्च गरेर दशवर्षिय घोडाघोडी तालक्षेत्रको बृहत गुरुयोजना निर्माण गरेको थियो ।
घोडाघोडी ताल क्षेत्रमा र बसन्ता सरक्षित वन क्षेत्रमा काम गर्दै आयको तराई भु – परिधी कार्यक्रम , रास्ट्रपति चुरे सरक्षण , हिमालय नेचर कार्यक्रम , अन्तर्राष्ट्रिय संस्था जुलोजिकल सोसाइटी अफ लण्डन ( जेड. एस.एल) , नेपाल पंक्षी सघं , यु.एन .डि .पि., चरा सरक्षण नेटवर्क कैलाली , स्थानीय संघ सस्थाहरुले काम गरेका गर्दै आएका थिय ।
पछिल्लो समयमा पर्यटन बोर्डको कार्यसमिति चयन नहुदा अहिले घोडाघोडी ताल क्षेत्रमा, पर्यटन गन्तव्यको रुपमा घोडाघोडी तालक्षेत्र , पर्यटनमा आधारित आन्तरिक राजस्व संकलन प्राबधान तथा रणनीति , जलाधार सरक्षण तथा ब्यबस्थापन ,प्राकृतिक सम्पदाको पहिचान र यसको रणनीति ,सामाजिक सचेतना ,वातावरणिय मैत्री भौतिक सरंचना तथा बिकास निर्माण , घोडाघोडी तालक्षेत्रको पानी तथा प्राकृतिक स्रोतको सरक्षण र जलाधार ब्यबस्थापन जस्ता कार्य हुन नसकेको स्थानीय सरक्षणकर्मी नवराज न्युरेले बताए ।
घोडाघोडी ताल सङै रहेका साहयक तालहरुमा पनि कुनै सरक्षण सम्बन्धि कार्य भयको छैन जहाँ चरा र जैविक विविधता महत्त्वपुर्ण मानिएको छ ।
घोडाघोडिमा पर्यटन बोर्ड गठन नहुदा यो आर्थिक बर्षमा कुनै पनि तराई भु – परिधी कार्यक्रम , रास्ट्रपति चुरे सरक्षण , हिमालय नेचर कार्यक्रम , अन्तर्राष्ट्रिय संस्था जुलोजिकल सोसाइटी अफ लण्डन ( जेड. एस.एल) , नेपाल पंक्षी सघं , जस्ता साझेदार सस्थाहरुले कार्यक्रम दिएका छैन ।
घोडाघोडी तालमा चरा सरक्षण नेटवर्क कैलालीले बि .स २०६६ देखि निरन्तर रुपमा घोडाघोडी तालमा चराको पहिचान , खोज अनुसन्धान , घोडाघोडी तालका सुचक प्रजाती गणना , बिधालय स्तरमा इकोक्लब गठन , समुदायमा चोरिसिकारी नियन्त्रण , घोडाघोडी ताल तथा साहयक तालमा पाइने चराहरुको बारेमा पुस्तक प्रकाशन , होमस्टे सन्चालन जस्ता कार्यक्रम गरि रहेको नेटवर्कका सचिब मनिषा चौधरीले बताए ।
नेपालको पहिलो बर्ड सेन्चुरी घोडाघोडी ताल घोषणा भए पनि तेस अनुसारको काम अहिले नभएको र भौतिक सरंचनामात्र बनाउने कार्य पहिलेको पर्यटन बोर्डले ठेक्का आवाहान अनुसार भयको , यो आर्थिक बर्ष २०७९/२०८० मा सामुदायिक बन तथा पर्या पर्यटनमा कुनै काम नभएको स्थानीय तथा त्रिवेणि सामुदायिक वन अध्यक्ष भिममाया तामाङले बताए ।
घोडाघोडी ताल क्षेत्र वरपरमा अहिले प्लास्टिक बोतल,प्लास्टिक थैलीहरु मुख्य घोडाघोडी ताल भित्र फालिएका छन् , फोहोर समेत ब्यबस्थापन भएको छैन र ब्रेसम मिचाहा प्रजातीले पुरिन थालेको छ ।
